جهش تولید | سه‌شنبه، ۱۱ آذر ۱۳۹۹

عزاداری بومیان کیش - نمایش محتوای محرم

 

 

عزاداری بومیان کیش

شیوه های عزاداری

مجالس عزاداری ماه محرم ازنخستین شب این ماه شروع می شودوتاعصرسیزدهم محرم ادامه پیدامی کند.مجالس شبانه ازساعت 5/10شب شروع می شودوتاساعت 5/1بعدازنیمه شب ادامه می یابد.مجالس روزانه نیزیک ساعت قبل از اذان ظهرونیم ساعت بعد ازاذان ظهر اذان مغرب شروع می شود .درگذشته مجالس روزانه به طور گسترده برگزار میشدند ،اما درسالهای اخیر تعداد شرکت کنندگان درمجالس روزانه بسیارمحدودشده است .درتمام این مجالس ،مراسم عزاداری زنان نیزدرحسینیه دیگر انجام می شود.درمجالسی که اول تاچهارم وشب یازدهم تاعصرسیزدهم،برگزارمی شود سینه زنی نمی کنند .امادرگذشته ازاول محرم تاعصر سیزدهم ،درهمه مجالس سینه می زدند.

سینه زنی :کیشی ها چند نوع سینه زنی دارند وهرکدام نوحه های خاص خود رادارند ودرزمانهای خاص اجرا می شوند.سینه زنی قبل ازروضه به صورت سرپا  انجام می شود در این سینه زنی معمولا فقط جوانان ومیانسالان حضور دارندد،امااگرتعدادشان کم باشد ،نوجوانان حدود 14-15ساله هم اجازه پیدامی کنند درکنار بزرگترها سینه بزنند.

درسینه زنی ایستاده ،افراد به دور هم حلقه می زنند .هرکس با دست چپ کمربند یا لباس بغل دستی خودرامی گیرد وبادست راست سینه می زند .افرادموقع کوبیدن کف دست سینه ،یک گام به سمت مرکز حلقه برمی دارندوبازه به عقب برمی گردند.

حلقه سینه زنان به آرامی وبه عکس جهت ساعت به دورخود می چرخد.به تدریج که نوحه خوان ازاشعارپرشورتر و تندتری استفاده می کند،چرخش حلقه سریعترمی شود.درطول مدت سینه زنی ،یک نفر ازمیانسالان وظیفه دارد مدام برحلقه سینه زنان نظارت کند تا درجریان چرخش وبه جلو وعقب رفتن افراد حلقه به هم نخورد .این فرد برتعداد افراد حاضر درحلقه وترکیب آن نیز نظارت می کند .

درآغاز که هنوز سینه زنان گرم نشده اند ،نوحه هایی باضرب آرام خوانده می شود.دراین هرکدام از نوحه  طولانی هستند .بعد از خواندن هربیت توسط نوحه خوان ،سینه زنها بیت اول نوحه خود راتکرار می کنند. نوحه خوانها به تدریج از نوحه های تندتر استفاده می کنند،تااینکه درنقطه اوج،نوحه های حار (گرم )خوانده می شوند .دراینجا نوحه ها اغلب کوتاه هستند وآهنگشان تند است و بنابراین فاصله ضربه ها کمتر است چرخش حلقه ها سریعتر انجام می شوددر این مرحله نیز سینه زنها بیتی از شعر نوحه راتکرارمی کنند .آخرین مرحله از این نوع سینه زنی   "«واحد "»است .دراین مرحله سینه زنان هیچ بخشی ازنوحه را تکرارنمی کنند وفقط صدای نوحه خوان وکوبیده شدن کف دست به گوش می رسد .اما لابه لای مکث های نوحه خوان ،یک نفرباصدای بلندوکشیده می گوید "«یاعلی "»وسینه زنان یک پارچه می گویند «یاابوحسین "».گاهی اوقات هم یک نفر لابه لای مکث ،باصدای بلند می گوید

« السلام علیک یاابوعبدالله "»

وبه تدریج ضرب اشعار کندترمی شود .اگرکل زمان سینه زنی به چهارقسمت تقسیم شود ،کمی بیش ازدوقسمت اول "«قبل از حار"»،یک قسمت "«حار"»،وکمی کمتر ازیک قسمت «واحد"»می باشد.پیرمردهایی که نمی توانند درتمام مدت باسینه زن ها همراهی کنند،موقع اوج سینه زنی (حار)واردحلقه می شوند.دراین زمان نوجوان هاراازحلقه بیرون می کشند وباورود پیرمردها به حلقه ،شورواحساسات سینه زن ها به اوج می رسد .درگذشته معمولاسینه زن ها "«ثوب "»و زیرپیراهنهایشان رابیرون می آوردندوبالاتنه لخت سینه می زنند .قبلا نوحه خوان درمیان حلقه حلقه سینه زنها می ایستاد،اماازوقتی که استفاده بلندگو مرسوم شده است ،نوحه خوان کنارمنبرمی ایستد و نوحه می خواند.

لطیمه "»نوع دیگر سینه  زنی است که  نوحه خوانی آن اغلب توسط روضه خوان انجام می شود.دراین سینه زنی ،تمام حاضران درحسینیه ،همچنانکه درجای خود نشسته اند ،با یک دست سینه می زنندوبیت اول نوحه رادرپایان هربیتی که ملامی خواند ،تکرارمیکنند.نوحه های لطیمه معمولا همان نوحه هایی هستند که موقع سینه زنی ایستاده ،قبل از گرم شدن سینه زنها ،خوانده می شوند.درمجالس زنانه تنهانوع سینه زنی "«لطیمه"» است .

نوع دیگری ازسینه زنی که درشبهای هفتم تا دهم محرم انجام می شود "«چب رکب "»    است .این نوع سینه زنی فقط توسط جوانان ومیانسالان انجام می شود و کهنسالان درآن شرکت ندارند.سینه زنان دردوردیف به حالت   "«چب رکب "»(چهارزانو") می نشینند و بادست چپ کمربند بغل دستی را در قسمت کمرمی گیرند وبادست راست سینه می زنند. هربارقبل ازکوبیدن کف دست به سینه ،می زنند.این نوع سینه زنی نیز نوحه های خاص خود را دارد که فقط بعضی  از نوحه خوان ها قادر به خواندن آن هستند. سینه زنی "«چپ رکب "»آخرین برنامهً حسینیه هادرشب های هفتم تادهم محرم است .قبلا درشب وروزشهادت حضرت علی (ع )نیز به این شیوه سینه می زدند.سینه زنی بادودست درکیش مرسوم نبود،امادرسالهای اخیر موقع دسته روی بین دوحسینیه ،به این شیوه سینه می زنند.

روضه خوانی : بومی های شیعه هیچ گاه درمیان خود روحانی و معمم نداشتند. تاحدودسال 1355تمامی مجالس روضه خوانی ماه محرم ،توسط ملاهای محلی انجام می شد.

ازاین سال تاسال 1375یک روحانی شیرازی ،سیزده روزماه محرم رامنبر می رفت .اما دراین دوره هم ملاهای بومی درکنار ایشان به منبر می رفتند. درسالهای اخیر روضه خوانی توسط روحانیانی که ازسوی متولی حسینیه دعوت می شوند ودرمورد معدودی توسط خودبومی ها،انجام می شود.جالب است گفته شودروضه خوان ها مدعو نیز کلا به زبان عربی ودقیقا باید ازروی همان متون سنتی روضه بخوانند.